هر سال دومین شنبه ماه سپتامبر به عنوان روز جهانی کمکهای اولیه گرامی داشته میشود. در سال ۲۰۲۶، این مناسبت در ۱۲ سپتامبر برگزار میشود. این روز فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت کمکهای اولیه و نقش آموزش آن در حفظ جان انسانها در لحظات اضطراری است. فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر نیز بر اهمیت آموزش کمکهای اولیه برای افراد و جوامع تأکید دارد. (IFRC)
کمکهای اولیه به اقدامهای اولیه و مناسب برای مراقبت از فردی گفته میشود که در اثر حادثه، آسیب یا وضعیت ناگهانی صحی نیاز فوری به کمک دارد. در بسیاری از موارد، ممکن است تا رسیدن کارکنان صحی یا انتقال فرد به مرکز صحی، چند دقیقه یا بیشتر زمان لازم باشد. داشتن دانش ابتدایی و توانایی واکنش درست در این فاصله میتواند از شدت آسیب جلوگیری کرده و در برخی شرایط به حفظ جان فرد کمک کند.
آموزش کمکهای اولیه تنها برای کارکنان صحی یا افراد متخصص نیست. اعضای خانواده، معلمان، جوانان، کارکنان ادارات و افراد جامعه نیز میتوانند با فراگیری آموزشهای مناسب، در هنگام بروز یک حادثه واکنش مسئولانهتری داشته باشند. آگاهی درباره نحوه برخورد با وضعیتهایی مانند جراحت، خونریزی، سوختگی، بیهوشی یا سایر حالتهای اضطراری، میتواند آمادگی افراد و خانوادهها را افزایش دهد. البته کمکهای اولیه جایگزین تشخیص و درمان تخصصی صحی نیست و در موارد جدی باید هرچه زودتر از خدمات صحی حرفهای استفاده شود. دستورالعملهای بینالمللی کمکهای اولیه نیز بر آموزش مبتنی بر شواهد و متناسب با شرایط محلی تأکید دارند. (IFRC)
اهمیت این آموزش زمانی بیشتر آشکار میشود که یک حادثه در خانه، مکتب، محل کار، جاده یا محیط عمومی رخ دهد. در چنین لحظاتی، حفظ آرامش، ارزیابی وضعیت، جلوگیری از ایجاد آسیب بیشتر و درخواست بهموقع کمک میتواند بسیار مهم باشد. یک فرد آگاه ممکن است بتواند در همان دقایق نخست، تا رسیدن کمک تخصصی، نقش مؤثری در مراقبت از فرد آسیبدیده داشته باشد.
کمکهای اولیه همچنین بخشی از آمادگی جامعه در برابر حوادث و شرایط اضطراری است. خانوادهها و جوامعی که درباره خطرات احتمالی آگاهی بیشتری دارند و مهارتهای اساسی لازم را میآموزند، میتوانند در هنگام وقوع حادثه با آمادگی و مسئولیتپذیری بیشتری واکنش نشان دهند. آموزش این مهارتها به کودکان و جوانان نیز میتواند فرهنگ مسئولیتپذیری، همدلی و کمک به دیگران را در جامعه تقویت کند. (IFRC)
در سال ۲۰۲۶، روز جهانی کمکهای اولیه با تمرکز بر کمکهای اولیه در زمینههای مهاجرت برگزار میشود و بر اهمیت دسترسی و آگاهی از کمکهای اولیه برای افرادی که در شرایط جابهجایی و مهاجرت قرار دارند تأکید دارد. این موضوع نشان میدهد که کمکهای اولیه باید تا حد امکان برای افراد و جوامع مختلف قابل دسترس و متناسب با شرایط آنان باشد. (Global First Aid Centre)
طلوع زنان افغانستان (AOWA) سلامت و آگاهی صحی را از زمینههای مهم فعالیت خود میداند و باور دارد که افزایش آگاهی و مهارتهای اساسی صحی میتواند به ایجاد خانوادهها و جوامع آمادهتر و توانمندتر کمک کند. آموزش کمکهای اولیه، در کنار آگاهیدهی صحی و توجه به پیشگیری، میتواند بخشی از تلاش مشترک برای کاهش آسیبها و حمایت بهتر از افراد در شرایط اضطراری باشد.
روز جهانی کمکهای اولیه یادآوری میکند که گاهی یک دانش ساده، یک تصمیم درست و چند دقیقه اقدام مسئولانه میتواند تفاوت بزرگی در زندگی یک انسان ایجاد کند.
