معلم یکی از مهم‌ترین نقش‌ها را در رشد و تربیت نسل‌های آینده دارد. آموزش تنها انتقال معلومات از یک فرد به فرد دیگر نیست؛ بلکه فرصتی است برای پرورش اندیشه، تقویت مهارت‌ها، شکل‌گیری شخصیت و آماده‌شدن کودکان و جوانان برای زندگی و مشارکت سازنده در جامعه.
هر سال ۵ اکتبر به عنوان روز جهانی معلم گرامی داشته می‌شود. این روز از سال ۱۹۹۴ به منظور قدردانی از معلمان و توجه به جایگاه، مسئولیت‌ها و شرایط حرفه‌ای آنان برگزار می‌شود. در سال ۲۰۲۶، شصتمین سالگرد توصیه‌نامه مشترک یونسکو و سازمان بین‌المللی کار درباره جایگاه معلمان نیز گرامی داشته می‌شود.
در افغانستان نیز ۱۳ میزان برابر با ۵ اکتبر، روز جهانی معلم است و وزارت معارف افغانستان در سال‌های گذشته این روز را در سراسر کشور گرامی داشته است.
معلم تنها در صنف درس نمی‌دهد؛ بلکه می‌تواند الگوی اخلاق، مسئولیت‌پذیری، نظم، احترام و تلاش برای شاگردان باشد. رفتار و شیوه آموزش یک معلم ممکن است سال‌ها در ذهن و زندگی یک شاگرد باقی بماند و بر مسیر آینده او تأثیر بگذارد.
در فرهنگ و آموزه‌های اسلامی نیز دانش و آموزش جایگاه ویژه‌ای دارد. پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وسلم اهمیت آموزش و تعلیم را مورد تأکید قرار داده و در منابع اسلامی از ایشان به عنوان معلم یاد شده است. این نگاه، جایگاه آموزش و کسانی را که در راه تعلیم و تربیت تلاش می‌کنند، با ارزش می‌داند. وزارت معارف افغانستان نیز در پیام‌های رسمی خود به مناسبت روز جهانی معلم، به جایگاه معلم در اسلام و نقش آنان در تربیت نسل آینده اشاره کرده است.
معلم برای انجام مسئولیت خود به محیط مناسب، احترام، حمایت و فرصت‌های لازم برای رشد حرفه‌ای نیاز دارد. حمایت از معلمان تنها به معنای قدردانی از آنان نیست؛ بلکه فراهم‌کردن زمینه‌ای است که آنان بتوانند با انگیزه و توانایی بیشتر، وظیفه آموزشی خود را انجام دهند. یونسکو نیز در سال ۲۰۲۶ بر اهمیت حمایت از جایگاه حرفه‌ای معلمان و توجه به چالش‌های جدید پیش روی آنان تأکید کرده است.
خانواده‌ها و جامعه نیز در کنار معلمان مسئولیت دارند. همکاری میان خانواده، معلم و جامعه می‌تواند محیط مناسب‌تری برای یادگیری کودکان ایجاد کند. زمانی که معلم مورد احترام باشد و خانواده‌ها نیز در روند آموزش فرزندان خود همکاری کنند، زمینه برای رشد بهتر نسل آینده فراهم می‌شود.
طلوع زنان افغانستان (AOWA) آموزش و توسعه ظرفیت‌های انسانی را از زمینه‌های مهم فعالیت خود می‌داند و بر اهمیت ایجاد فرصت‌های مناسب برای یادگیری کودکان و جوانان تأکید دارد. در این مسیر، معلمان از مهم‌ترین افرادی هستند که دانش، مهارت و ارزش‌های مثبت را به نسل آینده منتقل می‌کنند.
روز جهانی معلم فرصتی است برای قدردانی از تلاش‌های معلمان و یادآوری این حقیقت که ساختن آینده، از صنف و از دستان معلم آغاز می‌شود.
معلم، چراغی است که با آموزش امروز، راه آینده را روشن می‌کند.
