راهنمای ساده برای سیلاب، خشکسالی و گرمای شدید
بحران‌های طبیعی را نمی‌توان همیشه جلو گرفت، اما می‌توان زیان آن‌ها را کم کرد. کمی آمادگی پیش از بحران می‌تواند جان، محصول و آیندهٔ یک خانواده را نجات دهد.
سال‌های اخیر مردم افغانستان با خشکسالی، سیلاب های ناگهانی و گرمای شدید روبه رو بوده‌اند و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد امسال ممکن است این خطرها شدیدتر شوند. این نوشته چند اقدام ساده و عملی را معرفی می‌کند که هر خانواده و هر قریه می‌تواند انجام دهد.
۱. یک پلان خانوادگی بسازید
- با همهٔ اعضای خانواده، از جمله کودکان، صحبت کنید. هر کس باید بداند در حالت خطر چه باید کرد.
- یک نقطهٔ امن تعیین کنید: جای بلندتر از سطح آب و دور از دریا، جوی و دامنهٔ کوه که احتمال لغزش دارد.
- یک نقطهٔ دیدار تعیین کنید تا اگر اعضای خانواده از هم جدا شدند، بدانند کجا همدیگر را پیدا می‌کنند.
- شمارهٔ تماس یک نفر مطمئن در بیرون از قریه یا شهر را همه حفظ کنند، به‌ویژه کودکان بزرگ‌تر.
- از شورای قریه یا مکتب بپرسید که سیستم هشدار و محل پناهگاه کجاست.
۲. یک بستهٔ اضطراری آماده کنید
یک کیسه یا بقچه که در جای قابل دسترس باشد و شامل این‌ها باشد:
- آب آشامیدنی و غذای خشک (نان خشک، کشمش، مغز، بسکیت)
- دوا‌های ضروری، بستهٔ کمک‌های اولیه و شیرخشک یا غذای مخصوص کودکان کوچک
- بتری یا چراغ دستی و رادیوی کوچک
- لباس گرم و پتو
- کاپی اسناد مهم (تذکره، اسناد ملکیت، کارت‌های صحی و مکتبی) در یک کیسهٔ نایلونی ضدآب
- مقداری پول نقد
۳. اگر سیلاب آمد
- به محل بلند بروید و منتظر نمانید تا آب بالا بیاید.
- از آب سیلاب عبور نکنید. آب روان به عمق حدود ۱۵ سانتی‌متر می‌تواند یک بزرگسال را بیندازد و حدود ۳۰ سانتی‌متر می‌تواند یک موتر را با خود ببرد.
- از بستر خشک رودخانه‌ها و دره‌ها دور شوید. سیلاب ناگهانی ممکن است از جایی بیاید که باران نباریده است.
- از سیم‌های برق افتاده دور بمانید و کودکان را نگذارید در آب سیلاب بازی کنند.
- پس از فروکش آب پیش از بازگشت به خانه از امن بودن ساختمان مطمئن شوید.
۴. آب پاک و صحت
پس از سیلاب و در خشکسالی، امراض ناشی از آب ناپاک بیشتر می‌شود.
- آب آشامیدنی را بجوشانید (دست‌کم یک دقیقه پس از جوش آمدن) یا با تابلیت کلورین مطابق دستورالعمل ضدعفونی کنید.
- ظرف آب را بپوشانید و دست‌ها را پیش از غذا و پس از توالت با صابون بشویید.
- اگر کودکی اسهال دارد، نمک ترکیبی (ORS) بدهید، نوشیدن مایعات را ادامه دهید و به نزدیک‌ترین مرکز صحی مراجعه کنید. علایم خطر: خشکی دهان، بی‌حالی، چشم‌های فرورفته و ادرار بسیار کم.
- غذا را بپوشانید و میوه و سبزی را با آب پاک بشویید.
۵. در خشکسالی چه می‌شود کرد؟
- از آب با دقت استفاده کنید: آب شست‌وشو را برای آبیاری باغچه یا مواشی دوباره به کار ببرید.
- باغچهٔ خانگی با نباتات مقاوم در برابر کم‌آبی بکارید و در صورت امکان از آبیاری قطره‌ای یا آبیاری شبانه استفاده کنید.
- تخم و علوفه را پیش از بحران ذخیره کنید و در جای خشک و دور از موش نگه دارید.
- اگر ممکن است، مواشی ضعیف را پیش از قحطی علوفه بفروشید تا بقیه سالم بمانند.
- با دهقانان همسایه همکاری کنید: تقسیم آب و تجربه، هر دو کمک می‌کند.
۶. در گرمای شدید
- در ساعات اوج گرما (حدود ظهر تا عصر) کمتر در آفتاب کار کنید.
- مایعات بیشتر بنوشید، حتی اگر تشنه نیستید.
- کودکان، سالمندان و حاملگان را در سایه و جای خنک نگه دارید.
- علایم گرمازدگی را بشناسید: سردرد شدید، سرگیجگی، تپش قلب، تهوع و تب. فرد را به جای خنک ببرید، لباس اضافی را بکشید، آب سرد (نه یخ‌زده) بدهید و بی‌درنگ به مرکز صحی ببرید.
۷. کودکان و مکتب
وقتی خانواده زیر فشار است، نخستین ضرر معمولاً به تعلیم کودکان می‌رسد، به‌ویژه دختران.
- برای ادامهٔ درس برنامه بگذارید، حتی اگر مکتب موقتاً بسته شد: چند صفحه کتاب در روز یا درس در خانه.
- کتاب‌ها و کتابچه‌ها را در کیسهٔ ضدآب نگه دارید.
- با استاد یا شورای مکتب در تماس بمانید و بپرسید که برنامهٔ جبرانی یا تعلیم موقت وجود دارد یا نه.
- تعلیم را فدای فشار معیشتی نکنید. ترک تحصیل کودکی که یک‌بار از مکتب دور شود، بازگشت را دشوارتر می‌کند.
۸. نقش زنان در آمادگی
زنان در بسیاری خانواده‌ها مسئول آب، غذا، مراقبت از کودکان و بیماران‌اند. به همین دلیل آگاهی و نقش آن‌ها در آمادگی خانواده بسیار اساسی است. مشارکت زنان در پلان‌ریزی قریه، ذخیرهٔ آب و غذا، و آموزش صحی، آمادگی را کامل‌تر می‌کند.
فهرست یادداشت سریع
- پلان خانوادگی و نقطهٔ امن تعیین شده است
- بستهٔ اضطراری آماده است
- اسناد مهم در کیسهٔ ضدآب است
- آب آشامیدنی ذخیره شده و راه ضدعفونی آن معلوم است
- همه می‌دانند در سیلاب یا گرما چه باید کرد
- کودکان، به‌ویژه دختران، در برنامهٔ ادامهٔ درس شامل‌اند
پیام AOWA
موسسهٔ طلوع زنان افغانستان (AOWA) باور دارد که آگاهی نخستین گام آمادگی است. شما هم می‌توانید این مطلب را با خانواده، همسایه ها و شورای قریه شریک کنید و از آن‌ها بخواهید پیش از بحران یک گفت وگوی ساده دربارهٔ پلان آمادگی داشته باشند.
یادآوری: در حالت اضطراری همیشه به هشدارها و رهنمایی مقامات محلی و مراکز صحی عمل کنید.
