صلح یکی از اساسی ترین نیازهای زندگی انسان و پایهای برای رشد و پیشرفت جوامع است. جامعهای که در آن امنیت، احترام، همکاری و اعتماد وجود داشته باشد، زمینه بهتری برای آموزش، سلامت، رشد اقتصادی و زندگی با کرامت فراهم میکند. به همین دلیل، صلح تنها به معنای نبود جنگ و خشونت نیست؛ بلکه در زندگی روزمره با امنیت، احترام، فرصت و همکاری نیز ارتباط دارد. سازمان ملل نیز در برنامه روز جهانی صلح ۲۰۲۶ بر همین مفهوم گسترده از صلح تأکید کرده است.
هر سال ۲۱ سپتامبر روز جهانی صلح گرامی داشته میشود. در سال ۲۰۲۶، این روز با شعار «سرمایهگذاری در صلح؛ برای همه، همهجا، هر روز» برگزار میشود و توجه ویژهای به افرادی دارد که در خانوادهها، محلهها و جوامع، با اقدامات روزمره خود به ایجاد اعتماد، همکاری و صلح کمک میکنند.
صلح از رفتارهای روزمره ما آغاز میشود. احترام به دیگران، شنیدن دیدگاههای متفاوت، پرهیز از خشونت، حل اختلافات از راه گفتوگو و کمک به افراد نیازمند، نمونههایی از رفتارهایی هستند که میتوانند فضای آرامتر و حمایتکنندهتری در خانواده و جامعه ایجاد کنند. گاهی یک گفتوگوی آرام میتواند از یک اختلاف بزرگ جلوگیری کند و یک رفتار محترمانه میتواند زمینه اعتماد میان افراد را فراهم سازد.
خانواده نخستین محیطی است که در آن بسیاری از ارزشهای انسانی آموخته میشود. کودکی که احترام، همدلی، همکاری و حل مسالمتآمیز اختلافات را در خانواده تجربه کند، این ارزشها را در ارتباط با دیگران نیز بهتر به کار میگیرد. به همین دلیل، ساختن فرهنگ صلح از خانوادهها آغاز میشود و سپس به مکتب، محله و جامعه گسترش مییابد.
آموزش و آگاهی نیز نقش مهمی در ایجاد جوامع صلحآمیز دارند. آموزش به افراد کمک میکند دیدگاههای متفاوت را بهتر درک کنند، با مسئولیت بیشتری تصمیم بگیرند و برای حل مشکلات از راههای مسالمتآمیز استفاده کنند. جوانان نیز میتوانند با مشارکت مثبت، همکاری و ایجاد گفتوگو، در ساختن آیندهای آرامتر و امیدوارکنندهتر سهم داشته باشند.
در فرهنگ و آموزههای اسلامی نیز صلح و اصلاح روابط میان مردم جایگاه مهمی دارد. قرآن کریم میفرماید:
«وَالصُّلْحُ خَيْرٌ»
«و صلح بهتر است.»
(سوره نساء، آیه ۱۲۸)
این پیام میتواند یادآور اهمیت تلاش برای کاهش اختلافات، حفظ روابط نیک و انتخاب راههای مسالمتآمیز در زندگی اجتماعی باشد.
صلح همچنین نیازمند توجه به کرامت و حقوق انسانهاست. زمانی که افراد احساس کنند مورد احترام قرار میگیرند، صدای آنان شنیده میشود و با آنان با عدالت و کرامت رفتار میشود، اعتماد و همکاری در جامعه تقویت میشود. از این رو، ایجاد جوامع حمایتکننده و فراگیر میتواند بخشی از تلاش برای ساختن صلح پایدار باشد.
طلوع زنان افغانستان (AOWA) باور دارد که ایجاد جوامع آگاه، مسئولیتپذیر و حمایتکننده، زمینه را برای زندگی بهتر و آیندهای آرامتر فراهم میکند. آموزش، آگاهی، مشارکت جامعه و توجه به نیازهای واقعی مردم میتواند به تقویت اعتماد و همکاری میان افراد و خانوادهها کمک کند.
روز جهانی صلح به ما یادآوری میکند که صلح تنها مسئولیت دولتها و نهادهای بزرگ نیست؛ هر فرد میتواند با یک رفتار محترمانه، یک گفتوگوی سازنده، یک همکاری صادقانه و یک اقدام نیک، سهمی در ساختن صلح داشته باشد. سازمان ملل نیز در سال ۲۰۲۶ بر همین نقش اقدامات روزمره و محلی در ساختن صلح تأکید کرده است.
صلح از ما آغاز میشود؛ از رفتار ما، از خانواده ما و از جامعهای که با هم میسازیم.
