لیونتوب یوه ډېره خطرناکه ویروسي ناروغي ده چې له حیواناتو څخه انسانانو ته انتقالېدای شي. دا ناروغي ډېری وخت د اخته حیوان د چیچلو یا د پوستکي د خراشولو له لارې انتقالېږي او که نښې یې څرګندې شي، نږدې تل د مرګ لامل ګرځي. خو لیونتوب د مخنیوي وړ ناروغي ده او سمه روغتیايي پوهه، د حیواناتو واکسین کول او له چیچلو وروسته پر وخت اقدام کول کولای شي د ډېرو ناروغیو او مړینو مخه ونیسي.
هر کال د سپتمبر ۲۸مه د لیونتوب د نړیوالې ورځې په توګه لمانځل کېږي. په ۲۰۲۶ کال کې دا ورځ د «په ګډه لا پیاوړي» تر شعار لاندې لمانځل کېږي. دا شعار د کورنیو، ټولنو، روغتیايي کارکوونکو، د حیواناتو د روغتیا متخصصانو، اړوندو ادارو او نورو برخو ترمنځ د همکارۍ اهمیت ته پاملرنه کوي.
د لیونتوب د مخنیوي له مهمو لارو څخه د سپیو واکسین کول دي؛ ځکه په ډېرو مواردو کې انسانانو ته د لیونتوب د انتقال اصلي سرچینه سپي وي. له حیواناتو سره مسوولانه چلند، ماشومانو ته د ناپېژاندو حیواناتو څخه د واټن ساتلو ښوونه او د کورنیو پوهاوی کولای شي د حیواناتو د چیچلو او د ناروغۍ د انتقال خطر کم کړي.
که یو څوک د سپي، پیشو یا کوم بل مشکوک حیوان له خوا وچیچل شي یا خراش شي، باید د ناروغۍ د نښو تر څرګندېدو انتظار ونه باسي. د زخم ځای باید ژر تر ژره لږ تر لږه د ۱۵ دقیقو لپاره په اوبو او صابون ومینځل شي او شخص باید سمدستي د ارزونې او مناسبو روغتیايي خدمتونو د ترلاسه کولو لپاره روغتیايي مرکز ته مراجعه وکړي. د حیوان له تماس وروسته د مخنیوي درملنه کولای شي د ناروغۍ د پرمختګ مخه ونیسي.
د ماشومانو پوهاوی په دې برخه کې ځانګړی اهمیت لري. ماشومانو ته باید وښودل شي چې له ناپېژاندو حیواناتو سره باید بې له څارنې نږدې نه شي، حیوانات ونه ځوروي او هغو حیواناتو ته لاس ورنه وړي چې غیرعادي چلند کوي. کورنۍ او ښوونکي کولای شي د خوندي چلند د زدهکړې له لارې د خطرونو په کمولو کې مهم رول ولوبوي.
د لیونتوب مخنیوی یوازې د روغتیايي سکتور یا د حیواناتو د خاوندانو مسوولیت نه دی. د انسانانو روغتیا، د حیواناتو روغتیا او د ژوند چاپېریال له یو بل سره تړاو لري. له همدې امله، د بېلابېلو برخو ترمنځ همکاري د دې ناروغۍ په مخنیوي کې مهمه ده.
Afghanistan Organization Women Arise (AOWA) روغتیايي پوهاوی او د کورنیو او ټولنو د روغتیا ساتنه د خپلو مهمو فعالیتي برخو څخه ګڼي او د پوهاوي، مخنیوي او پر وخت روغتیايي خدمتونو ته د مراجعه کولو پر اهمیت ټینګار کوي. د کورنیو، په ځانګړي ډول د ماشومانو او ځوانانو، د پوهاوي زیاتول کولای شي د خطرونو په کمولو او د لا روغې او چمتو ټولنې په جوړولو کې مرسته وکړي.
د لیونتوب نړیواله ورځ موږ ته یادونه کوي چې مخنیوی له پوهاوي پیلېږي او د انسان او حیوان د روغتیا ساتنه زموږ ګډ مسوولیت دی.
د پوهاوي، مخنیوي او همکارۍ له لارې؛ د لا روغې او خوندي ټولنې لپاره.
