انټيبیوټیکونه هغه درمل دي چې د ځینو بکتریايي انتاناتو د درملنې لپاره کارول کېږي او په ډېرو مواردو کې د ناروغیو په درملنه کې مهم رول لري. خو د دغو درملو ناسم یا غیرضروري استعمال کولای شي د فرد او ټولنې د روغتیا لپاره یوه جدي ستونزه رامنځته کړي. د روغتیا نړیوال سازمان هم د انټيبیوټیکونو زیات او ناسم استعمال د میکروبي درملو پر وړاندې د مقاومت له مهمو عواملو څخه ګڼي.
یو مهم ټکی دا دی چې انټيبیوټیکونه پر ویروسونو اغېز نه کوي. زکام او د تنفسي لارې ډېر ویروسي انتانات د انټيبیوټیکونو په وسیله نه درمل کېږي. له همدې امله، هره تبه، ټوخی یا د ستوني درد د انټيبیوټیک اړتیا نه لري او د ناروغۍ ډول باید د روغتیايي کارکوونکي له خوا و ارزول شي.
ځینې کسان د هغې ناروغۍ لپاره چې مخکې ورته ورته ناروغي شوې وه، پاتې درمل بیا کاروي، یا هغه انټيبیوټیک اخلي چې بل کس ته تجویز شوی وي. دا کار خطرناک کېدای شي؛ ځکه د هر کس ناروغي، روغتیايي حالت او د درملنې اړتیا توپیر لري. له همدې امله، انټيبیوټیک باید د ډاکټر یا روغتیايي کارکوونکي له مشورې پرته ونه کارول شي.
د انټيبیوټیکونو ناسم استعمال کولای شي د دې لامل شي چې بکتریاوې د درملو پر وړاندې مقاومت پیدا کړي. په داسې حالت کې هغه درمل چې مخکې یې د یوه انتان په درملنه کې اغېز درلود، ښايي نور کافي اغېز ونه کړي او د ناروغۍ درملنه لا ستونزمنه شي. میکروبي مقاومت د انتاناتو د خپرېدو، د ناروغۍ د سختېدو او د لا پېچلو درملنو اړتیا رامنځته کولای شي.
که انټيبیوټیک د یوه کس لپاره تجویز شي، مهمه ده چې هغه د روغتیايي کارکوونکي د لارښوونې مطابق وکارول شي او د اندازې، وخت او مودې په اړه ورکړل شوې لارښوونې رعایت شي. همدارنګه، تجویز شوی انټيبیوټیک باید له نورو کسانو سره شریک نه شي او د پخوانۍ ناروغۍ پاتې درمل باید د نوې ناروغۍ لپاره ونه کارول شي.
د انتاناتو مخنیوی هم کولای شي د انټيبیوټیک اړتیا کمه کړي. د لاسونو منظم مینځل، د خوړو پاکوالی، د پاکو اوبو استعمال، د حفظالصحې رعایت او د اړتیا وړ واکسینونو ترلاسه کول هغه اقدامات دي چې د ډېرو انتاناتو په مخنیوي کې مرسته کولای شي.
د کورنیو پوهاوی په دې برخه کې ځانګړی اهمیت لري. والدین کولای شي ماشومانو ته ور زده کړي چې درمل باید د لویانو له اجازې او د روغتیايي کارکوونکي له مشورې پرته ونه کاروي. کورنۍ باید دا هم پوه شي چې د یوه درمل قوي یا ژر اغېز کول په دې معنا نه دي چې هغه د هرې ناروغۍ لپاره مناسب دی.
د میکروبي مقاومت پر وړاندې مبارزه یوازې د ډاکټرانو او روغتیايي کارکوونکو مسوولیت نه دی. کورنۍ، ناروغان، درملتونونه، روغتیايي مرکزونه او د ټولنې نورې برخې هر یو د انټيبیوټیکونو په سم استعمال کې رول لري. د دغو درملو مسوولانه استعمال مرسته کوي چې د اړتیا پر مهال یې اغېزمنتیا وساتل شي.
Afghanistan Organization Women Arise (AOWA) روغتیايي پوهاوی او د کورنیو او ټولنو زدهکړه د خپلو مهمو فعالیتي برخو څخه ګڼي او د درملو د مسوولانه استعمال او مناسبو روغتیايي خدمتونو ته د مراجعه کولو پر اهمیت ټینګار کوي. د انټيبیوټیکونو په اړه د پوهاوي زیاتول کولای شي د غوره پرېکړو، د غیرضروري استعمال د کمولو او د ټولنې د روغتیا د ساتنې لپاره مرسته وکړي.
انټيبیوټیک له خپل سر څخه مه کاروئ؛ هغه درمل چې نن یې په سمه توګه کاروو، باید د سبا د درملنې لپاره هم اغېزمن پاتې شي.
