هر کال د سپتمبر ۸مه د سواد زدهکړې د نړیوالې ورځې په توګه په ټوله نړۍ کې نمانځل کېږي. دا ورځ د سواد د اهمیت، د زدهکړې د فرصتونو او د افرادو او ټولنو په پیاوړتیا کې د پوهاوي د رول د یادونې لپاره ځانګړې شوې ده. په ۲۰۲۶ کال کې د سواد زدهکړې نړیواله ورځ خپله ۶۰مه کلیزه لمانځي او د «د خلکو، ځمکې او سوکالۍ لپاره سواد» تر سرلیک لاندې نمانځل کېږي.
سواد یوازې د لوستلو او لیکلو وړتیا نه ده؛ بلکې د پوهې، معلوماتو، مهارتونو او لا زیاتو فرصتونو ته د لاسرسي یوه دروازه ده. یو باسواده کس کولی شي معلومات په ښه توګه درک او ارزونه کړي، لا باخبره پرېکړې وکړي، له ښوونیزو او ټولنیزو فرصتونو څخه ښه ګټه واخلي او په کورنۍ او ټولنه کې فعال رول ولوبوي. یونیسکو سواد د ټولو لپاره یو اساسي بشري حق او د پراخو پوهې او مهارتونو د ترلاسه کولو بنسټ ګڼي.
د اسلام له نظره سواد او زدهکړه
په اسلامي کلتور کې علم او زدهکړه ځانګړی ارزښت لري. د قرآن کریم هغه لومړني آیتونه چې پر رسول الله صلیاللهعلیهوسلم نازل شول، په «اقْرَأْ»؛ یعنې «ولوله» پیل شول. دا د لوستلو، زدهکړې او پوهې د ارزښت څرګند پیغام دی.
قرآن کریم فرمایي:
«قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ»
«ووایه: آیا هغه کسان چې پوهېږي او هغه کسان چې نه پوهېږي، سره برابر دي؟»
(سورة الزمر، آیت ۹)
له دې لیدلوري، پوهه یوازې د مادي پرمختګ وسیله نه ده؛ بلکې انسان سره مرسته کوي چې خپل مسؤولیتونه ښه وپېژني، سمې پرېکړې وکړي او د خپلې کورنۍ او ټولنې لپاره ګټور واقع شي.
د افغانستان لپاره د سواد اهمیت
په افغانستان کې سواد کولی شي د کورنیو د پوهاوي په لوړولو، د زدهکړې د فرصتونو په پراخولو او په ټولنیز ژوند کې د خلکو د لا زیاتې ونډې اخیستنې لپاره مهمه زمینه برابره کړي. سواد والدینو سره مرسته کوي چې د خپلو ماشومانو په زدهکړه کې لا فعاله ونډه واخلي او خلکو ته زمینه برابروي چې اړین معلومات په ښه توګه ترلاسه او وکاروي.
د سواد زدهکړه یوازې ماشومانو او ځوانانو پورې محدوده نه ده. د لویانو سواد زدهکړه هم کولی شي د نوي مهارتونو د زدهکړې، د ځان باور د پیاوړتیا او په ټولنه کې د ګډون لپاره نوې لارې پرانیزي. په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو لپاره د زدهکړې او سواد فرصتونه کولی شي د هغوی پر کورنیو او راتلونکو نسلونو هم مثبت اغېز ولري.
نن ورځ د سواد مفهوم هم پراخ شوی دی. د لوستلو او لیکلو ترڅنګ، خلک اړتیا لري چې معلومات په سمه توګه درک او وارزوي او په ډیجیټلي نړۍ کې له معلوماتي سرچینو څخه په مسؤولانه او باخبره توګه استفاده وکړي. یونیسکو هم د سواد ترڅنګ د معلوماتي او رسنیز سواد اهمیت ته پاملرنه کوي.
د افغانستان د ښځو د راپاڅون سازمان ژمنتیا
Afghanistan Organization Women Arise (AOWA) زدهکړه او د بشري ظرفیتونو پراختیا د خپلو مهمو فعالیتونو له برخو څخه ګڼي او باور لري چې سواد زدهکړه کولی شي د خلکو د پوهاوي، ځان باور، ټولنیز ګډون او د روښانه راتلونکي په رامنځته کولو کې مهم رول ولوبوي.
د زدهکړې د فرصتونو ملاتړ، د ټولنې واقعي اړتیاوو ته پاملرنه او د خلکو لپاره د زدهکړې د زمینه برابرول کولی شي د یوې باخبرې، پیاوړې او مسؤولیتپذیرې ټولنې په جوړولو کې مرسته وکړي.
د سواد زدهکړې نړیواله ورځ یوازې په کلیزه کې یوه ورځ نه ده؛ بلکې موږ ته د یوه ګډ مسؤولیت یادونه کوي: د زدهکړې فرصتونه لا پراخ کړو او هېڅوک له زدهکړې او پوهې څخه بې برخې پاتې نه شي.
سواد د پوهاوي څراغ دی؛ او هغه ټولنه چې زدهکړه کوي، خپل راتلونکی په لا ډېرې پوهې او شعور سره جوړوي.
