برنامه تعلیمات محلی (CBE – Community-Based Education) طی سال های گذشته یکی از مؤثرترین و موفق ترین برنامه های آموزشی در مناطق روستایی، دورافتاده و محروم افغانستان بوده است. این برنامه توانست در شرایطی که دسترسی به مکاتب رسمی به دلایل جغرافیایی، اقتصادی، امنیتی و فرهنگی برای بسیاری از خانواده ها ممکن نبود، صدها هزار کودک، به ویژه دختران و کودکان آسیب پذیر، را زیر پوشش تعلیم و تربیه قرار دهد و حق بنیادی آموزش را برای آنان قابل دسترس سازد. برنامه تعلیمات محلی(CBE) نه تنها فرصتی برای آموزش خواندن، نوشتن و حساب فراهم کرد، بلکه زمینه رشد اعتماد به نفس، تقویت مهارت های زندگی، افزایش مشارکت اجتماعی و شکل گیری امید به آینده را در میان کودکان و خانوادهها ایجاد نمود.
با تأسف عمیق، پیشبرد این برنامه حیاتی در ماه دسامبر ۲۰۲۵ از سوی یونیسف متوقف گردید؛ تصمیمی که پیامدهای آن به طور مستقیم زندگی و آینده هزاران کودک را متأثر ساخته است. توقف ناگهانی برنامه CBE بدون در نظر گرفتن بدیل عملی و پایدار، سبب تعطیلی هزاران مرکز آموزشی در روستاها و ولسوالی ها شده و شمار زیادی از کودکان را بار دیگر از حق مسلم آموزش محروم ساخته است؛ کودکانی که در بسیاری از مناطق، تعلیمات محلی یگانه راه دسترسی آنان به آموزش بوده است.
نبود این برنامه، پیامدهای نگران کننده و عمیقی را به دنبال دارد. افزایش بیسوادی، گسترش فاصله آموزشی میان مناطق شهری و روستایی، تشدید فقر آموزشی و محدود شدن فرصت های رشد فردی و اجتماعی از جمله نتایج مستقیم توقف CBE است. کودکانی که از آموزش بازمیمانند، بیش از پیش در معرض خطرات اجتماعی چون کار شاقه کودکانه، ازدواج های زودهنگام، خشونت، بهره کشی و آسیب های روانی قرار میگیرند؛ مسائلی که آثار آن نه تنها دامنگیر کودکان، بلکه متوجه خانواده ها، جامعه و آینده کشور خواهد بود. آموزش زیربنای توسعه انسانی و اقتصادی است و محروم ساختن یک نسل از این حق، به معنای تضعیف ظرفیت های آینده افغانستان است.
موسسه طلوع زنان افغانستان (AOWA) با ابراز نگرانی جدی از این وضعیت، از نهادهای ملی و بین المللی، به ویژه یونیسف و سایر تمویل کنندگان، میخواهد تا در تصمیم اتخاذ شده در خصوص توقف برنامه CBE بازنگری نموده و یا در اسرع وقت یک برنامه بدیل، مؤثر و قابل تطبیق را برای تداوم آموزش کودکان در مناطق دورافتاده روی دست گیرند. تصمیم هایی که مستقیماً بر سرنوشت تعلیمی و آینده نسل ها تأثیر میگذارد، باید بر پایه نیازهای واقعی جوامع، مشورت با نهادهای محلی و در نظر گرفتن پیامدهای انسانی و اجتماعی آن اتخاذ شود.
ما باور داریم که آموزش یک امتیاز نیست، بلکه یک حق اساسی و غیرقابل انکار هر کودک است. تداوم بی توجهی به آموزش کودکان در مناطق محروم، به ویژه در شرایط کنونی افغانستان، نه تنها یک چالش آموزشی، بلکه یک بحران انسانی و توسعهای محسوب میشود. موسسه AOWA از همه نهادهای مسئول، سازمان های بین المللی، جامعه مدنی و مدافعان حقوق کودک میخواهد تا با اقدام فوری، هماهنگ و مسئولانه، اجازه ندهند هزاران کودک افغان از حق آموزش بازبمانند و آینده آنان قربانی تصمیم های کوتاه مدت و بدون بدیل گردد. آموزش، نجات بخش زندگی است و هیچ کودکی نباید از آن محروم شود.
